Copy
SKILLNET– Sharing Knowledge in Learned and Literary Networks
Beste vrijwilliger,

Graag wil ik u heel hartelijk bedanken voor uw bijdragen aan CEMROL.

We zijn nu precies een jaar bezig met dit project. En het was een jaar waarin we veel hebben moeten leren. Dankzij uw vasthoudendheid en tips hebben we de werkomgeving van CEMROL gebruiksvriendelijker kunnen maken. Graag had ik het van meet af aan beter gehad, maar een project als dit is vaak ook een kwestie van uitproberen in de praktijk, en dan kijken wat er beter kan: dat gaat met vallen en opstaan.

Daarom ben ik des te blijer met de resultaten van het afgelopen jaar: zoals Ingeborg hieronder uitlegt, hebben uw grote en kleine bijdragen samen een enorme hoeveelheid data opgeleverd. Die zijn we aan het samenvoegen met andere databestanden over vroegmoderne geleerdenbrieven. Soms liep u tegen technische onduidelijkheden aan. Enkele daarvan kwamen ter sprake in de vrijwilligersbijeenkomst van vorige maand, toen we over uw schouders konden meekijken. Op deze onduidelijkheden geven we nu antwoord op onze 'veelgestelde vragen' pagina op de site van CEMROL.

Door uw hulp gebeurt er iets heel bijzonders: voor ons is het heel inspirerend om mensen van buiten bij het onderzoek te kunnen betrekken. Zo vaak gebeurt dat namelijk niet in ons vakgebied. Bovendien levert u een bijdrage die we zelfs binnen een groot project als SKILLNET niet eigenhandig kunnen leveren. Verder heeft uw betrokkenheid ertoe geleid dat we CEMROL dit jaar voor het eerst ook kunnen inzetten in het onderwijs aan studenten, in Nederland, maar ook in Italië. U helpt dus niet alleen het onderzoek naar de geschiedenis van de Europese kennissamenleving vooruit, maar ook het onderwijs van vandaag de dag. Maar u doet nog een vierde ding. Steeds meer collega’s vragen mij naar de ervaringen met CEMROL. Want goed voorbeeld doet volgen: ook in andere onderzoeken wordt crowd-sourcing steeds meer een optie, omdat we steeds beter leren hoe het goed kan werken.

U doet dit alles vrijwillig. U hoeft er niets voor terug.

Daar word ik wel een beetje stil van.

Ik heb u al bedankt, maar ik wil ook, namens het hele team, ons respect uitspreken. En ik hoop u graag (terug) te zien op een volgende publieksbijeenkomst.

Dirk van Miert
projectleider

Nieuwe SKILLNET-teamleden stellen zich voor

Ingeborg van Vugt (postdoc)
Even voorstellen. Mijn naam is Ingeborg van Vugt en ik ben sinds juni van dit jaar een postdoc-onderzoekster bij het SKILLNET-project. Op basis van grote hoeveelheden gedrukte en handgeschreven brieven uit de vroegmoderne periode streef ik ernaar om het sociale netwerk van de Republiek der Letteren zo precies mogelijk in kaart te brengen. Dit netwerk wordt opgebouwd aan de hand van de metadata over briefwisselingen, oftewel gegevens over wié elkaar wánneer en wáárvandaan schreven. Een groot deel van deze gegevens komt uit CEMROL – ons crowdscourcingplatform – dat ik persoonlijk een warm hart toedraag. Ik heb de afgelopen tijd vele interessante brievenedities aan CEMROL toegevoegd. De brieven van Gregorio Leti (1630-1701) bijvoorbeeld, een Italiaanse geschiedkundige die naar Amsterdam vluchtte omdat hij gehele koninkrijken en pausdommen had beledigd. Daarnaast staan de brieven van de beroemde arts Herman Boerhaave (1668-1738) op CEMROL almede die van zijn inspiratiebron, de Florentijnse arts Francesco Redi (1626-1697). Aan de hand van deze brievencollecties en met behulp van digitale technieken – in het bijzonder sociale-netwerkanalyse – wil ik uiteindelijk meer te weten komen over de structuur van de vroegmoderne intellectuele gemeenschap. Ik ben voornamelijk geïnteresseerd in de positie van de Italiaanse geleerden hierin. Hoe was het mogelijk dat het netwerk van de Republiek der Letteren zo lang stand kon houden ondanks alle spanningen en conflicten uit die tijd? Hoe hielden Italiaanse geleerden rekening met de Romeinse Inquisitie? Wat was de invloed van ruzies en jaloezie tussen geleerden op het netwerk? Hoe konden Italiaanse en Nederlandse geleerden elkaar vertrouwen? Uiteindelijk hoop ik aan te tonen dat onderzoek gebaseerd op netwerkanalyse en het modelleren van historische 'big data' met behulp van crowdsourcing uiteindelijk een omvangrijker beeld van de Republiek der Letteren kan opleveren dan meer kwalitatieve interpretaties gebaseerd op enkele briefuitwisselingen.

Andere nieuwe teamleden zijn:

Nienke van Doeselaar (stagiair)


Cristiano Amendola (gastonderzoeker van de Universiteit van Luik)

Ellen van Heteren (stagiair)

Leerzame tweede CEMROL-publieksmiddag

Op vrijdagmiddag 22 november vond de tweede publieksmiddag voor CEMROL-vrijwilligers plaats. De middag begon met een korte update van de voortgang door projectleider Dirk van Miert, waarna postdoc-onderzoeker Ingeborg van Vugt de resultaten van het eerste jaar liet zien. Er zijn nu meer dan 600 vrijwilligers actief die samen 126.559 classificaties hebben gedaan (één classificatie is gelijk aan één veld dat gemarkeerd of getranscribeerd is)! Er zijn zelfs al twee boeken volledig getranscribeerd. Deze metadata zijn uit CEMROL geëxporteerd en 'schoongemaakt', waarna Ingeborg er een visualisatie van heeft gemaakt die zij op de publieksmiddag liet zien (zie de vierde foto hieronder).



Om  nieuwe vrijwilligers op weg te helpen met CEMROL, maar ook om vragen van onze bestaande vrijwilligers te beantwoorden is er daarna gezamenlijk in CEMROL gewerkt. Dit leverde nuttige vragen en opmerkingen op, zoals de vraag waarom je niet terug kunt naar pagina's die je al gedaan hebt en wat je moet doen met kopregels waarin de ontvanger van de brief op elke pagina genoemd wordt. Deze vragen zullen we verwerken in de 'Veelgestelde vragen'-pagina op CEMROL.

Stadsgids Wendy de Keyzer leidde ons vervolgens rond door vroegmodern, geleerd Utrecht. De wandeling voerde onder meer langs de Bezembrug waar 'verdachte' vrouwen aan een heksenproef werden onderworpen door ze van de brug af in de gracht te duwen om te kijken of ze bleven drijven. Ook kwamen we langs het huis van Anna Maria van Schurman, de 'Ster van Utrecht' die 14 talen beheerste, door haar overbuurman, de hoogleraar theologie Gisbertus Voetius, toestemming kreeg colleges aan de universiteit te volgen vanachter een gordijntje en aan haar vader moest beloven nooit te trouwen omdat dit de ontplooiing van haar talenten zou belemmeren. De wandeling werd afgesloten met smeuïge roddels uit een schandaalkroniek over het Congres van Utrecht tussen 1712 en 1715, waar niet alleen onderhandeld werd over het beëindigen van de Spaanse Successieoorlog, maar de diplomaten zich ook lieten gelden door amoureuze en pikante avonturen.

De dag werd afgesloten met een borrel in Hofman Café. Het SKILLNET-team ziet alvast uit naar de volgende publieksmiddag!

Enquête kennismaking vrijwilligers CEMROL

SKILLNET is blij met alle inzet voor CEMROL. Om iets terug te kunnen doen en om jou beter te leren kennen organiseren we de publieksmiddagen. Omdat niet iedereen daar bij kan zijn, hebben we een enquête gemaakt waarin we jou een aantal vragen stellen over jouw achtergrond en wat je van CEMROL vindt. We willen je graag vragen deze enquête in te vullen, wat ongeveer 5 minuten zal kosten. Klik hier om naar de enquête te gaan. Dank je!

CEMROL-nieuws
In november hebben we 62 nieuwe boeken in CEMROL geüpload. Daarbij zitten één Nederlandse, één Spaanse en twee Duitse titels. De rest betreft boeken in het Latijn en het Italiaans. De nieuw toegevoegde titels zijn gebaseerd op het actuele onderzoek van de SKILLNET-teamleden. De Italiaanse boeken zijn nodig voor het onderzoek van onze nieuwe postdoc Ingeborg van Vugt, die zich hierboven voorstelt. We begrijpen het als mensen het jammer vinden dat er niet meer boeken in het Nederlands of het Engels in zitten, maar de meeste boeken die voor ons onderzoek nodig zijn, zijn in het Latijn, de lingua franca van de Republiek der Letteren. We zijn natuurlijk altijd bereid je te helpen je weg te vinden in de boeken in deze taal. Een overzicht van de boeken die nu in CEMROL staan kun je vinden onder 'More info' bij elke taal.
De metadata uit twee boeken zijn nu volledig getranscribeerd en met veel andere titels gaat het hard. Veel dank daarvoor! De eerste visualisaties op basis van metadata uit CEMROL heeft Ingeborg op de publieksmiddag laten zien.

Uit het gezamenlijk werken in CEMROL tijdens de publieksmiddag kwamen ook veel terugkerende vragen naar voren. De antwoorden hierop zullen we in januari op de 'Veelgestelde vragen'-pagina op CEMROL zetten.

Utrecht handschrift nr. 985 - een netwerkanalyse

Een groep studenten van de Universiteit Utrecht heeft onder leiding van Dirk van Miert onderzoek gedaan naar drie brievenverzamelingen in het bezit van de Universiteitsbibliotheek Utrecht en deze geanalyseerd met behulp van de datavisualisatiesoftware Nodegoat. Over een van deze drie brievenverzamelingen schreef Michael Barg, Research Master-student Renaissance Studies, het volgende artikel:

Handschrift nr. 985 van de Universiteitsbibliotheek Utrecht is een verzameling van 43 brieven van verschillende auteurs, geschreven tussen ongeveer 1560 en 1660, met uitzondering van één brief uit 1756. Een van de bijzonderheden van de brieven in hs. 985 is dat ze op het eerste gezicht niet één gemene deler lijken te hebben. In dit artikel zal ik proberen uit te zoeken of er een reden of logica is die de samenstelling van dit handschrift kan verklaren.

Hs. 985 lijkt slechts een bundel oude brieven te zijn, maar ze hebben ten minste één ding gemeen: de auteurs waren allemaal humanisten. De brieven zijn verzonden door of gericht aan enkele van de meest prominente zeventiende-eeuwse humanisten van de Noordelijke Nederlanden, zoals Arnoldus Buchelius, Lambertus en Adrianus van der Burch en Caspar Barlaeus. De brieven die zij elkaar regelmatig stuurden, stelden hen in staat contact te houden en van gedachten te wisselen. De brieven verbonden hen met elkaar en we zouden dus kunnen zeggen dat deze mensen een soort netwerk vormden. Met behulp van analytische hulpmiddelen, zoals Nodegoat, is het mogelijk om zo'n netwerk te analyseren op basis van de metadata van de brieven. Dit zou ons dichter bij het ontdekken van de logica achter hs. 985 kunnen brengen.

Figuur 1 bevat een visualisatie van het sociale netwerk dat de afzenders en ontvangers van de brieven in hs. 985 met elkaar verbindt. De figuur laat zien hoe Arnoldus Buchelius, Johannes de Wit en Lambertus en Adrianus Buchelius de meest actieve en best verbonden mensen van het netwerk waren, voor zover ze in hs. 985 zijn opgenomen.



Figuur 1: Sociale visualisatie van de brieven in hs. 985; de blauwe stippen zijn de auteurs en elke lijn die hen verbindt vertegenwoordigt één brief, aangegeven met een rood bolletje.

Op basis van de visualisatie in figuur 1 zou je denken dat een aantal mensen in het netwerk geen contact met elkaar hadden of elkaar helemaal niet kenden. We moeten echter in de eerste plaats in gedachten houden dat brieven tussen mensen die schijnbaar niet verbonden zijn nooit in hs. 985 zijn terechtgekomen. Maar er is een tweede scenario: mensen kunnen heel goed met elkaar verbonden zijn zonder ooit een brief naar elkaar te hebben gestuurd, bijvoorbeeld omdat ze heel dicht bij elkaar woonden. Daarom willen onderzoekers niet alleen weten wie een brief naar wie gestuurd heeft, maar ook van en naar welke plaats de brief gestuurd is. In het geval van hs. 985 resulteert een geografische visualisatie van de metadata in de kaart in figuur 2. De kaart geeft aan waar de afzenders en ontvangers zich bevonden op het moment van verzending. In het geval van hs. 985 was één van hen vaak in Utrecht, wat een centrale rol lijkt te spelen in het netwerk. Veel van de auteurs van hs. 985 woonden in Utrecht en het is mogelijk dat ze elkaar kenden zonder elkaar brieven te schrijven. De geografische analyse suggereert dan ook dat een verband met Utrecht een van de criteria was voor de samenstelling van hs. 985.


Figuur 2: Geografische visualisatie van de brieven in hs. 985; elke blauwe lijn die twee plaatsen met elkaar verbindt vertegenwoordigt één brief.

De Universiteitsbibliotheek Utrecht bezit nog een ander manuscript dat brieven bevat van veel van dezelfde auteurs die ook in hs. 985 voorkomen. Dit handschrift is nr. 983 en bevat brieven van de eerder genoemde Arnoldus Buchelius. Dit manuscript is eerder bestudeerd door een andere groep studenten. Buchelius kopieerde niet alleen zijn eigen brieven en die van de mensen uit zijn netwerk, maar ook brieven die hij elders vond en die hem gewoon interessant leken. Een voorbeeld hiervan zijn brieven van de enige Nederlandse paus uit de geschiedenis, de in Utrecht geboren Adrianus VI (1459-1523): zie figuur 3. Het merendeel van de brieven in hs. 983 is echter afkomstig van Buchelius en zijn vrienden.


Figuur 3: Brieven in hs. 983 die tussen 1515 en 1522 zijn verzonden, inclusief de brieven van Adrianus; elke blauwe lijn die twee plaatsen met elkaar verbindt vertegenwoordigt één brief.

Als we kijken naar een visualisatie van het sociale netwerk gebaseerd op de brieven in hs. 983, dan zien we een vertrouwd beeld. In het sociale netwerk in figuur 4 zijn de vier meest prominente personen wederom Buchelius, De Wit en Lambertus en Adrianus van der Burch.


Figuur 4: Sociale visualisatie van de brieven in hs. 983; de blauwe stippen zijn de auteurs en elke lijn die hen verbindt vertegenwoordigt één brief.

Ook de manier waarop de auteurs met elkaar verbonden zijn lijkt erg op wat we in figuur 1 hebben gezien. Vanwege de opvallende gelijkenis tussen de twee visualisaties krijg je de indruk dat de twee handschriften op een of andere manier met elkaar verbonden zijn. En als dat zo is, kan hs. 983 misschien de logica achter hs. 985 onthullen.
 
Met behulp van de metadata is het mogelijk om te zien of er verbanden zijn tussen de brieven in beide handschriften. Dit lijkt het geval te zijn, want verschillende brieven in hs. 983 hebben precies dezelfde metadata als brieven in hs. 985, wat waarschijnlijk betekent dat deze brieven in beide handschriften aanwezig zijn. Voorbeelden van dergelijke brieven zijn de twee brieven van De Wit aan Buchelius, één van Antonius Trutius aan Adrianus van der Burch en één van Johannes Wintershovius aan Lambertus van der Burch. Bij nadere bestudering van deze brieven blijkt dat vrijwel alle brieven waarvan het origineel in hs. 985 aanwezig is, in hs. 983 niet zijn getranscribeerd. Hs 983 bevat slechts de metadata van deze brieven en verwijst voor de volledige inhoud naar hs. 985. Er is maar één logische verklaring waarom Buchelius geen brief heeft gekopieerd, maar naar het origineel heeft verwezen: hij was eigenaar van het origineel op het moment van kopiëren. We weten dat Buchelius de brieven in hs. 983 heeft getranscribeerd en dat hij dus ook toegang moet hebben gehad tot de brieven in hs. 985. Dit komt overeen met wat we van Buchelius weten, namelijk dat hij een fervent brievenverzamelaar was, wat een vrij gangbare praktijk was onder humanisten. Het is dan ook zeer overtuigend dat de logica achter hs. 985 is dat ze door Buchelius zijn verzameld. Hoe de brieven die na Buchelius' dood in 1641 in het manuscript terechtkwamen, is nog steeds onbekend. Het had net zo goed vanwege de gelijkenis met de brieven die al in het manuscript staan kunnen zijn of het is gewoon toeval, maar dit is iets waar alleen toekomstig onderzoek een juist antwoord op kan geven.

Geraadpleegde literatuur:
Sandra Langereis, Geschiedenis als ambacht. Oudheidkunde in de Gouden Eeuw: Arnoldus  Buchelius en Petrus Scriverius, Hilversum: Verloren, 2001.
Judith Pollmann, Een andere weg naar God. De reformatie van Arnoldus Buchelius (1565-1641), Amsterdam: Uitgeverij Bert Bakker, 2000.

Oproep

Deze nieuwsbrief sturen we aan vrijwilligers die een account hebben aangemaakt op CEMROL en aan geïnteresseerden die zich via de SKILLNET-website hiervoor hebben aangemeld. Om CEMROL laagdrempelig te maken is er de mogelijkheid om anoniem, zonder in te loggen op het platform te werken. Deze mogelijkheid blijft bestaan, maar we zouden graag ook de vrijwilligers die anoniem werken beter kunnen bereiken. Als je deze nieuwsbrief via de homepage van CEMROL leest, willen we je daarom vragen toch een account aan te maken. Zo ben je als eerste op de hoogte van nieuws en activiteiten rondom CEMROL.

Tot slot...

Op de SKILLNET-website worden regelmatig nieuwe blogposts geplaatst van leden van het SKILLNET-team of van hun studenten over hun onderzoek naar de Republiek der Letteren. Neem dus regelmatig een kijkje op: https://skillnet.nl/blog/.

The research leading to these results is part of a project that has received funding from the European Research Council (ERC) under the European Union’s Horizon 2020 research and innovation programme (grant agreement No 724972).

 
Facebook
Twitter
Link
Website
Copyright © 2019 SKILLNET, All rights reserved.


Want to change how you receive these emails?
You can update your preferences or unsubscribe from this list.
View our privacy policy.

Email Marketing Powered by Mailchimp